Socratea exorrhiza, a tropical palm found in the forests of Central and South America and more commonly known as “the walking tree,” could be considered a symbol of shifting. Its unusual aerial roots, tall and slender and resembling spider legs, gave rise to a persistent legend: that the tree can change position within the forest by developing new roots towards areas where more light is available, while allowing the older ones to decay. Botanical research has not confirmed that the plant literally moves. Its roots function primarily as a support system, enabling it to adapt to the unstable conditions of tropical soil and to grow in an environment where light is limited. Nevertheless, the image of the walking tree continues to exert a particular fascination. Perhaps this is because its very form seems to challenge the immobility we usually attribute to plants. It is rooted yet appears ready to move.
It is from this ambiguity that its relationship to the exhibition’s theme emerges. Socratea exorrhiza is not simply a metaphor for movement from one place to another. It allows us to consider shifting as a redefinition of the relationship between a body and its environment. Rather than signifying only stability, origin, or permanent attachment to a place, roots appear here as a living and changing mechanism of adaptation. The tree remains alive through a slow cycle of growth and decay. New roots emerge, while others weaken. Its form is never entirely complete. In this sense, shifting is not associated solely with escape or with the need for survival. It is also a form of reconfiguration, a process through which an organism responds to changes in space without remaining the same, yet without becoming entirely detached from what continues to connect it to the ground. This image enters into direct dialogue with the idea of “Geographies in Motion,” since place is not a fixed point on a map, but a field of relations in constant transformation. The same is true of belonging. It does not depend solely on permanence or attachment to an original position. It is shaped through journeys, transitions, losses, and new connections. Every change in external geography inevitably affects the subject’s internal geography as well. Yet no tree exists in isolation. Its life unfolds within a dense web of relationships with the soil, water, light, fungi, animals, and the other plants of the forest. Its adaptation is not a solitary feat, but a continuous response to the forms of life around it. Every displacement of an organism inevitably alters the world of relationships to which it belongs.
At the same time, the myth of the tree moving towards the light recalls the phrase “Mehr Licht!”, traditionally attributed to Goethe’s final words. Regardless of its biographical accuracy, the phrase resonates with the way Goethe approached nature: not as a collection of fixed forms, but as a living process of transformation. In The Metamorphosis of Plants, organic form is never final. Each stage emerges from the one preceding it and already contains the possibility of further change. Movement towards the light, therefore, need not be understood as a linear path towards certain knowledge or redemption. It may instead be an act of searching, a slight shift in the gaze, the body, or thought. A testing of what appears to be stable and unchanging.
At a time when the climate crisis is shifting the boundaries of ecosystems and transforming the conditions of habitation for human and non-human forms of life, the image of the “walking tree” takes on renewed relevance. It speaks not only of an organism’s adaptation, but also of the shared vulnerability of all those who inhabit a place together.
Ultimately, the “walking tree” exists somewhere between natural fact and myth. It does not move in the way the story suggests, yet its form continues to evoke the possibility of movement. Rooted and at the same time imaginatively wandering, it reminds us that stability does not always mean immobility, and that even roots can form part of an ongoing process of transformation.
Niki Papaspyrou – Marios Fournaris, Curatorial Team, Larnaca Biennale 2027
—————————————————————
Socratea Exorrhiza: το δέντρο που περπατά
Σύμβολο της μετατόπισης θα μπορούσε να θεωρηθεί η Socratea exorrhiza, ένας τροπικός φοίνικας που συναντάται στα δάση της Κεντρικής και της Νότιας Αμερικής και είναι περισσότερο γνωστός ως «το δέντρο που περπατά». Οι παράξενες εναέριες ρίζες του, λεπτές και ψηλές, που θυμίζουν πόδια αράχνης, έδωσαν αφορμή σε έναν επίμονο θρύλο: ότι το δέντρο μπορεί να αλλάζει θέση μέσα στο δάσος, αναπτύσσοντας νέες ρίζες προς την πλευρά όπου υπάρχει περισσότερο φως και αφήνοντας τις παλαιότερες να φθαρούν. Η βοτανική έρευνα δεν έχει επιβεβαιώσει ότι το φυτό μετακινείται κυριολεκτικά. Οι ρίζες του λειτουργούν κυρίως ως σύστημα στήριξης, επιτρέποντάς του να προσαρμόζεται στις ασταθείς συνθήκες του τροπικού εδάφους και να αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον όπου το φως είναι περιορισμένο. Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα του δέντρου που περπατά εξακολουθεί να ασκεί μια ιδιαίτερη γοητεία. Ίσως επειδή η ίδια του η μορφή μοιάζει να αμφισβητεί την ακινησία που συνήθως αποδίδουμε στα φυτά. Είναι ριζωμένο, αλλά δείχνει έτοιμο να κινηθεί.
Από αυτή την αμφισημία προκύπτει και η σχέση του με τη θεματική της έκθεσης. Η Socratea exorrhiza δεν αποτελεί απλώς μια μεταφορά της μετακίνησης από έναν τόπο σε έναν άλλο. Μας επιτρέπει να σκεφτούμε τη μετατόπιση ως επαναπροσδιορισμό της σχέσης ανάμεσα σε ένα σώμα και στο περιβάλλον του. Οι ρίζες, αντί να σημαίνουν αποκλειστικά σταθερότητα, καταγωγή ή μόνιμη πρόσδεση σε έναν τόπο, εμφανίζονται εδώ ως ένας ζωντανός και μεταβαλλόμενος μηχανισμός προσαρμογής. Το δέντρο διατηρείται στη ζωή μέσα από έναν αργό κύκλο ανάπτυξης και φθοράς. Νέες ρίζες εμφανίζονται, ενώ άλλες εξασθενούν. Η μορφή του δεν είναι ποτέ απολύτως ολοκληρωμένη. Υπό αυτήν την έννοια, η μετατόπιση δεν ταυτίζεται μόνο με τη φυγή ή με την ανάγκη επιβίωσης. Είναι και ένας τρόπος ανασύνθεσης, μια διαδικασία μέσα από την οποία η ύπαρξη ανταποκρίνεται στις αλλαγές του χώρου, χωρίς να παραμένει ίδια αλλά και χωρίς να αποκόπτεται πλήρως από ό,τι εξακολουθεί να την συνδέει με το έδαφος. Η εικόνα αυτή συνομιλεί άμεσα με την ιδέα των «Γεωγραφιών σε Κίνηση», καθώς ο τόπος δεν είναι ένα ακίνητο σημείο στον χάρτη, αλλά ένα πεδίο σχέσεων που μεταβάλλεται. Το ίδιο και το ανήκειν. Δεν εξαρτάται μόνο από τη μονιμότητα ή από την προσκόλληση σε μια αρχική θέση. Διαμορφώνεται μέσα από διαδρομές, μεταβάσεις, απώλειες και νέες συνδέσεις. Κάθε αλλαγή της εξωτερικής γεωγραφίας επηρεάζει αναπόφευκτα και την εσωτερική γεωγραφία του υποκειμένου. Ωστόσο, κανένα δέντρο δεν υπάρχει μόνο του. Η ζωή του εκτυλίσσεται μέσα σε ένα πυκνό πλέγμα σχέσεων με το έδαφος, το νερό, το φως, τους μύκητες, τα ζώα και τα υπόλοιπα φυτά του δάσους. Η προσαρμογή του δεν είναι ένας μοναχικός άθλος, αλλά μια συνεχής ανταπόκριση στις ζωές που το περιβάλλουν. Κάθε μετατόπιση ενός οργανισμού μεταβάλλει αναπόφευκτα και τον κόσμο των σχέσεων στον οποίο ανήκει.
Παράλληλα, ο μύθος του δέντρου που κινείται προς το φως φέρνει στον νου τη φράση «Mehr Licht!», η οποία αποδίδεται στα τελευταία λόγια του Goethe. Ανεξάρτητα από τη βιογραφική της ακρίβεια, η φράση συνομιλεί με τον τρόπο με τον οποίο ο Goethe προσέγγισε τη φύση: όχι ως μια συλλογή σταθερών μορφών, αλλά ως μια ζωντανή διαδικασία μετασχηματισμού. Στη Μεταμόρφωση των Φυτών, η οργανική μορφή δεν είναι κάτι οριστικό. Κάθε στάδιο προκύπτει από το προηγούμενο και περιέχει ήδη τη δυνατότητα μιας νέας μεταβολής. Η κίνηση προς το φως δεν χρειάζεται, επομένως, να νοηθεί ως μια ευθύγραμμη πορεία προς κάποια βέβαιη γνώση ή λύτρωση. Μπορεί να είναι μια πράξη αναζήτησης, μια μικρή μετατόπιση του βλέμματος, του σώματος ή της σκέψης. Μια δοκιμή απέναντι σε ό,τι εμφανίζεται ως σταθερό και αμετάβλητο.
Σε μια εποχή κατά την οποία η κλιματική κρίση μετακινεί τα όρια των οικοσυστημάτων και μεταβάλλει τους όρους κατοίκησης ανθρώπινων και μη ανθρώπινων μορφών ζωής, η εικόνα του «δέντρου που περπατά» αποκτά μια νέα επικαιρότητα. Δεν μιλά μόνο για την προσαρμογή ενός οργανισμού, αλλά και για την κοινή ευαλωτότητα όλων όσοι μοιράζονται έναν τόπο.
Το «δέντρο που περπατά» βρίσκεται τελικά ανάμεσα στο φυσικό γεγονός και στον μύθο. Δεν μετακινείται όπως θέλει η αφήγηση, αλλά η μορφή του εξακολουθεί να υποβάλλει τη δυνατότητα της κίνησης. Ριζωμένο και ταυτόχρονα νοητά περιπλανώμενο, μας θυμίζει ότι η σταθερότητα δεν είναι πάντοτε ακινησία και ότι ακόμη και οι ρίζες μπορούν να αποτελούν μέρος μιας διαρκούς μεταμόρφωσης.
Νίκη Παπασπύρου -Μάριος Φούρναρης, Επιμελητικη Ομάδα , 5η Μπιενάλε Λάρνακας.